Edita Saakian
Plein013 is het samenwerkingsverband van ruim 80 basisscholen in Tilburg, Goirle, Hilvarenbeek, Oisterwijk en Alphen-Chaam. Hierbinnen krijgen leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, bijvoorbeeld vanwege leer-, gedrags- of concentratieproblemen, hulp via zogenoemde arrangementen op reguliere scholen, of er wordt een toelaatbaarheidsverklaring (tlv) afgegeven waarmee een leerling naar het speciaal onderwijs kan.
De financiele problemen bij Plein013 werden in februari zichtbaar, toen duidelijk werd dat er over 2025 een tekort is van ongeveer 2 miljoen euro. Daardoor moest het samenwerkingsverband tijdelijk stoppen met het toekennen van nieuwe ondersteuningsaanvragen voor leerlingen. Scholen zijn wettelijk verplicht om leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben passend onderwijs te bieden.
Schoolbesturen dichten tekort
Schoolbesturen in deze regio hebben nu afgesproken bij te springen om het tekort terug te brengen naar nul. Ook wordt door Plein013 gewerkt aan een meerjarig herstelplan. Daarnaast wordt gekeken naar een mogelijke gemeentelijke garantstelling, maar daar moet de gemeenteraad nog over besluiten.
Wethouder Rik Grashoff gaf maandagavond in de raad aan dat er alleen wordt doorgegaan met een stevig plan. “Het moet een degelijk herstelplan zijn met een duidelijk perspectief: zowel inhoudelijk het vraagstuk oplossen als financieel gezond worden. Anders doen we het niet.”
Twee ontwikkelingen lopen door elkaar
Bij Plein013 spelen op dit moment twee zaken tegelijk: een financieel tekort dat moet worden opgelost en een landelijke onderwijshervorming.
In 2035 moet het onderwijs volgens het ministerie van OCW zijn verschoven van passend naar inclusief onderwijs. Dat betekent onder andere dat meer kinderen in het reguliere onderwijs blijven en daar ondersteuning krijgen.
Strengere regels voor doorverwijzing naar speciaal onderwijs
In dat kader worden in deze regio al maatregelen genomen, deelde de gemeente maandagavond tijdens een raadsbijeenkomst. Zo worden leerlingen alleen nog doorverwezen naar de laagste categorie van het speciaal onderwijs. Dat is ook de goedkoopste variant. Alleen voor een kleine groep kinderen met ernstige meervoudige beperkingen blijft een uitzondering gelden.
Daarnaast verandert de bekostiging van ondersteuning op reguliere scholen. Nieuwe arrangementen richting speciaal basisonderwijs (SBO) of speciaal onderwijs (SO) worden nog maar voor tweederde vergoed. Scholen moeten de rest zelf betalen.
Meer verwijzingen naar speciaal onderwijs
Het aantal leerlingen dat een toelaatbaarheidsverklaring voor het speciaal onderwijs kreeg, is de afgelopen jaren gestegen: van 584 in 2024 naar 662 in 2026.
Volgens Plein013 komt dat door een toename van hulpvragen, waardoor vaker individuele ondersteuning wordt ingezet. Bos: “Bij het individueel arrangeren hebben we gezien dat we de afgelopen jaren behoorlijk dienstverlenend bezig zijn geweest. Als er iets nodig was voor een kind, hebben we dat steeds toegekend.” Dat moet de komende jaren dus anders.
“Ondersteuning blijft, maar anders ingericht”
Volgens Reinier Bos, bestuurder van Plein013, betekent dit niet dat kinderen minder hulp krijgen, maar dat het anders wordt georganiseerd. “We zullen het op een andere manier moeten inrichten”, zei hij maandag.
Een ambtenaar van de gemeente gaf ook aan: “Er is veel expertise in het gespecialiseerd onderwijs. Die willen we inzetten in het regulier onderwijs, zodat kinderen dichter bij huis onderwijs kunnen volgen.”
Zorgen in de raad
In de gemeenteraad zijn zorgen over de gevolgen van de plannen. Raadsleden vrezen dat kinderen die specialistische hulp nodig hebben vaker in een reguliere klas terechtkomen, en dat dit onder meer de druk op leerkrachten nog verder vergroot.
Volgens het CDA voelen de maatregelen als een extra taak voor het basisonderwijs, terwijl er minder geld tegenover staat.
Wethouder Grashoff vindt dat beeld te eenzijdig. Volgens hem gaat het om een andere manier van samenwerken. “We moeten met dezelfde middelen slimmer omgaan met de verdeling tussen speciaal en regulier onderwijs. In het herstelplan kijken we hoe we expertise kunnen versterken, zodat ook het regulier onderwijs daarvan profiteert.”
