Leijpark eindelijk gemeentelijk monument, maar stichting is kritisch

Het Leijpark is niet zomaar een groen stuk aan de zuidkant van Tilburg. Toen het in 1937 werd aangelegd, gebeurde dat als werkverschaffingsproject: Tilburgers legden het park eigenhandig aan tijdens de economische crisis. Het ontwerp is van landschapsarchitect Leonard Springer, bekend van onder andere het Wilhelminapark en de Oude Warande. Zijn stijl is nog overal zichtbaar in het park, van de gebogen paden en plantsoorten tot de zorgvuldig geplaatste bomen.

Beide aspecten maken het park volgens de gemeente cultuurhistorisch waardevol genoeg voor bescherming. De variatie aan boomsoorten is uitzonderlijk: 205 bomen hadden al eerder een monumentale status. Uit recent tuinhistorisch onderzoek blijkt bovendien dat het park verrassend goed bewaard is gebleven.

Voor Snels is dit precies waarom de monumentstatus al jaren hard nodig was. “Het is een park dat de stad zelf heeft gebouwd, en dat zie je terug in het ontwerp en in de sfeer. Het verdient waardering.”

Een monumentstatus … met nuance

Toch ziet de stichting nog aandachtspunten in het besluit. De bescherming van het park betekent niet dat er in de toekomst geen veranderingen mogelijk zijn aan de structuur of inrichting. Wel geldt dat de cultuurhistorische waarde van het park bij elke aanpassing een belangrijke afwegingsfactor moet zijn.

Snels: “Dat voelt dubbel. Je noemt het een monument vanwege die historische structuur en unieke beplanting, maar tegelijkertijd zeg je: we kunnen ervan afwijken als dat nodig is. Dan blijft de vraag: wat wordt er nu precies beschermd?”

Evenementen in het park

Het Leijpark wordt veel gebruikt, ook voor grote evenementen. Volgens de gemeente verandert de monumentenstatus daar niets aan. Er is een plan waarin staat waar evenementen mogen plaatsvinden en welke regels gelden voor inrichting en gebruik. Het belangrijkste doel van die regels is de natuur in het park te beschermen.

Fietsroute blijft gevoelig punt

De teleurstelling rondom het fietspad dat inmiddels dwars door het park loopt, is nog niet verdwenen. De stichting verzette zich er jarenlang tegen, maar tevergeefs. Uit de online-enquête voor de nieuwe parkvisie blijkt volgens Snels dat veel bezoekers die zorg delen.

“Je hebt een prachtig park en dan knip je het in tweeën”, zegt hij. “Die route ligt er, we gaan dat niet blijven herhalen, maar het voelt wel wrang dat de monumentstatus pas komt nadat zo’n ingreep al is gedaan.”

Visie voor de toekomst

Ondertussen werkt landschapsbureau Debie & Verkuijl aan een nieuwe, brede visie voor het Leijpark. Tijdens een informatieavond werd al duidelijk dat de gemeente de historische waarde, de boomdiversiteit en het karakter van het park erkent. Voor de stichting een belangrijke opsteker.

Het gebruik van het park verandert voortdurend. Wandelaars, sporters, gezinnen, studenten, verenigingen: iedereen weet de groene ruimte te vinden zonder dat er veel voorzieningen nodig zijn. “Dat maakt het Leijpark juist zo mooi”, zegt Snels. “Het functioneert als een grote, groene long voor heel Tilburg en vooral voor Tilburg-Zuid.”

De stichting hoopt dat de nieuwe visie inzet op behoud van dat open en rustige karakter. “We willen vooral dat het park wordt versterkt in wat het al is. En dat de monumentstatus niet alleen symbolisch blijft, maar echt richting geeft.”

Ook een villa in de Professor Dondersstraat aangewezen

Naast het Leijpark heeft het college ook de villa aan de Professor Dondersstraat 77 aangemerkt als gemeentelijk monument. Die woning is volgens de gemeente waardevol vanwege de architectuur en de bijzondere bewoningsgeschiedenis, waaronder die van de Joodse eigenaren voor en na de Tweede Wereldoorlog.

LEES OOK:
Dankzij deze wezel is het vuur weer aangewakkerd: Leijpark wil monumentale status