Manoek Lambregts
Allereerst is het handig om te weten waar grensoverschrijdend gedrag vandaan komt. “Door honderd jaar vrouwenemancipatie passen stereotype mannelijke kenmerken al meer bij vrouwen”, legt Laurens, trainer bij Emancipatie Expertisecentrum Feniks, uit. Een voetballende vrouw is niet vreemd en seks is niet alleen voor mannen, stellen de deelnemers. Maar een emotionele, zachtaardige man, bijvoorbeeld, roept nog regelmatig weerstand op.
‘Machogedrag leidt tot grensoverschrijdend gedrag’
Deze clichématige vrouwelijke kenmerken zouden een man tot ‘homo’ of ‘mietje’ kunnen bestempelen. “Hierdoor kunnen mannen machogedrag overdrijven en dat leidt tot grensoverschrijdend gedrag”, zegt Laurens. Dit gedrag, denk aan seksuele intimidatie, maar ook andere vormen van intimidatie en discriminatie, kan aangepakt worden met de vijf D’s. Dat zijn: distract, delegate, delay, direct en document.
De vijf D’s
- Distract: Stel een simpele vraag aan het slachtoffer of de dader, bijvoorbeeld: ‘Waar is het toilet?’. Hiermee kun je afleiding creëren.
- Delegate: Betrek iemand anders bij de situatie. Dit kan als je twijfel hebt of de situatie ongewenst is of als jij je onveilig voelt. Met hulp van bijvoorbeeld een omstander of beveiliger kun je checken of er daadwerkelijk iets ongewenst gebeurd en actie ondernemen.
- Delay: Stap nadat je iets naars gezien hebt op het slachtoffer af. Zeg bijvoorbeeld dat het niet oké is wat je zag. Je kunt ook hulp aanbieden, bijvoorbeeld: ‘Kan ik iemand voor je bellen?’ of ‘Zullen we samen aangifte doen?’. Loop niet te hard van stapel, luister goed naar wat de ander wil.
- Direct: Betrap de dader, dat kan genoeg zijn om de situatie te stoppen. “Doe normaal!” of “Hou daar mee op!” zijn voorbeeldzinnen.
- Document: Film het voorval. Dit is vooral wenselijk als er al hulp is. Doe dit om bewijsmateriaal voor het slachtoffer te leveren, niet om het op sociale media of met vrienden te delen.
‘Dit vind ik lastig, ben ik zelf in gevaar?’
Op een ingereden flatscreentelevisie is een kleurrijke cartoonsketch van twee mannen te zien die hand in hand lopen. Achter hen staan twee ruige, scheldende personen afgebeeld. Welke van de vijf D’s pas je toe in zo’n situatie, is de vraag. “Dit vind ik lastig, ben ik zelf niet in gevaar?”, vraagt een van de deelneemsters zich af. ‘Direct’ valt af. ‘Document’ wordt besproken tussen een paar personen: “Het is illegaal wat deze naroepers doen”, stellen zij. “Ik zou voor ‘distract’ gaan”, zegt een ander. “Dan kan het stel in de tussentijd ergens anders heenlopen.”
Het blijkt dat er niet altijd één juiste oplossing is, of dat een combinatie ook kan. “Het is wel belangrijk om iets te doen”, zegt Laurens. “We kennen allemaal het omstanderseffect, dat iedereen denkt dat iemand anders wat doet.”
Secondary victimization
Ook ‘delay’ wordt bij het scenario geopperd, maar dat voelt als mosterd na de maaltijd voor een deelneemster. Toch kun je hiermee een vervelend gevolg, secondary victimization, mee stoppen, legt Feniks-directrice Veerle Slegers uit. “Dat begrip betekent dat een slachtoffer iets heeft meegemaakt en door verkeerde aanpak van omstanders of professionals op een later moment opnieuw een akelig gevoel kan krijgen. “Door te zeggen: ‘Het is niet normaal wat er gebeurde’, doorbreek je dit.” Een slachtoffer kan zich hierdoor gezien voelen en minder snel het idee hebben dat het aan hem of haar ligt.
Geen onderwerp voor een concert
Twee heren haken af tijdens dit gesprek, niet uit onwil: hun concert begint. Basgepomp van horrorrockgroep Creeper, een van de voorprogramma’s van de avond, klinkt al door de muren. Het was een bewuste keuze van 013 was om de trainingen voor hun evenementen te organiseren. Dan kunnen mensen met een verfrisde blik uitgaan. Toch bleek dat er vooral mensen kwamen die juist niét naar een show gingen. “Dat kan ik me voorstellen”, zegt Laurens. “Het is een serieus onderwerp waar je op zo’n moment niet per se voor kiest.”
In eerste instantie was er dan ook terughoudendheid bij partijen om de training te boeken. “Als je zoiets geeft, kan het lijken alsof er veel misgaat bij jou”, zegt Laurens. “Maar 013 dacht, vooral na de ‘Wij Eisen De Nacht Op’-campagne: grensoverschrijdend gedrag komt overal voor en wij willen niet onze kop in het zand steken.” Eerder werd de training al op het Tilburgse festival Roadburn gegeven.
Uitbreidingsplannen
De Bystander Intervention breidt zich gestaag uit. “We krijgen verzoeken van mensen die er zelf mee aan de slag willen”, zegt Laurens. “Een club in Den Bosch, iemand in Eindhoven en een andere ploeg in Tilburg willen het ook gaan doen”, stelt de trainer. Het programma komt nog terug bij de TOP-week van de universiteit. Ook staat een Engelstalige variant van de cursus op de planning in 013. Deze is op 16 maart.
LEES OOK:
Nee betekent écht nee: 013 en Feniks geven trainingen voor veiliger nachtleven
en vervolgens op