Edita Saakian
“Het patriarchaat is het woord van het jaar”, zegt Paulina Matuszczyk, een van de actieve leden van de Tilburgse Dolle Mina’s. Althans, in haar bubbel. Precies een jaar geleden besloten de ‘mina’s’, naar het landelijke voorbeeld dat een paar maanden eerder opnieuw was opgestaan, ook in deze regio de protestborden af te stoffen.
‘Hoe gaan we mensen wakker schudden?’
De aanleiding voor die heropleving is volgens haar, hoe wrang ook, nauwelijks verrassend. De problemen van vijftig jaar geleden zijn niet verdwenen. “Abortusrechten, de loonkloof, onveiligheid. Zoveel ongelijkheid die nog steeds wordt gevoeld door vrouwen en gemarginaliseerde groepen in de samenleving. Dat is er na al die jaren echt nog steeds.”
En ja, natuurlijk zijn er in de tussentijd grote stappen gezet. “We mogen de feministische krachten van toen dankbaar zijn. Maar welke kant gaan we nu op? Hoe willen we dat onze samenleving verder wordt ingevuld? En hoe gaan we mensen wakker schudden?”
Concrete acties
Het afgelopen jaar zette de Tilburgse groep zich onder meer op de kaart met de ‘Hoge Nood’-actie, die landelijk aandacht kreeg. Een langdurige ergernis: tijdens de kermis moeten vrouwen, in tegenstelling tot mannen, betalen voor een toiletbezoek. Binnen een dag zaten de actievoerders aan tafel met (kermis)wethouder Maarten van Asten (VVD). Kort daarna werd het beleid aangepast en konden vrouwen gratis gebruikmaken van de toiletten.
Ook andere acties volgden: fietstochten langs onveilige plekken, marsen tegen femicide. Parallel aan landelijke acties werd ook lokaal gemobiliseerd. In sommige steden, zoals Amsterdam, leidde dat tot gemeentelijke budgetten voor veiligheid van vrouwen en gemarginaliseerde groepen. In Tilburg resulteerde het onder meer in politieke vragen en een onderzoek naar onveilige plekken in de stad.
Paulina wil dat politieke bewustwording een belangrijk speerpunt blijft. Op het moment van het gesprek is de coalitievorming in Tilburg nog gaande, maar ze wil alvast iets meegeven: “Ik hoop dat ze zich blijven realiseren dat rechten die ooit zijn bevochten, niet zomaar kunnen worden wegbezuinigd. Er zijn ook in Tilburg organisaties die zich inzetten voor maatschappelijke rechtvaardigheid, ondersteun die. Er is nog genoeg te doen.”
Onderwerpen normaliseren
Maar waar richt de beweging zich de komende tijd op? Is alles inmiddels niet al een keer gezegd, gedaan, geprotesteerd?
Volgens Paulina is dat een misvatting. “Naast ludieke en provocerende acties willen we ook ruimte maken voor verdieping”, zegt ze. “Onderwerpen die te weinig aandacht krijgen. De overgang, menstruatieklachten. Dingen die vaak niet openlijk besproken worden. Daar moeten we vanaf. Het gaat erom dat we onderwerpen normaliseren die nu nog worden weggezet als ‘vrouwenissues’. Terwijl het veel breder is dan dat.”
Ook kritiek op Dolle Mina’s
Juist op dat punt kwam ook kritiek op de landelijke Dolle Mina’s terug: een gebrek aan intersectionaliteit. Er zou onvoldoende aandacht zijn voor de samenhang tussen verschillende identiteitskenmerken, zoals ras, gender, klasse, seksualiteit en fysieke gesteldheid, waardoor bepaalde ervaringen buiten beeld zouden blijven.
Paulina herkent die kritiek. “Waar wij voor willen waken is dat we hier ook tegenaan lopen. Dat mensen zich niet betrokken voelen of op afstand blijven staan. We staan open voor iedereen. Maar ik kan me voorstellen dat sommige mensen denken: dit trekt mij niet, of dit sluit niet aan bij mijn ervaring. Dat is uiteindelijk ieders eigen keuze.”
Tegelijkertijd probeert de groep dat te ondervangen met inhoudelijke bijeenkomsten. “Elke derde donderdag van de maand organiseren we iets verdiepends. Deze week bijvoorbeeld een lezing over intersectionaliteit, feminisme en racisme. We merken dat zulke avonden meer mensen trekken, en dat er ook echt ruimte ontstaat om te luisteren en te leren.”
Langer lopende acties
Naast de losse acties bouwt de groep aan langere lijnen. Zo is er het project ‘Verzetsheldinnen’, waarin vrouwelijke verzetsstrijders uit Brabant opnieuw zichtbaar worden gemaakt. Ook ‘Stitches Against Violence’ loopt door, waarbij op vaste momenten op stations wordt stilgestaan bij geweld tegen vrouwen. “En misschien staan we dit jaar opnieuw bij de kermis met de vraag: is er iets veranderd? We checken in elk geval vooraf hoeveel toiletten er zijn.”
De ambities zijn groot, maar de realiteit is dat de leden hun activisme combineren met banen en studie. “We zijn ver gekomen in een jaar en hebben veel acties gevoerd. Er gebeurt ook veel achter de schermen. We bouwen aan een beweging, met vallen en opstaan. De groep die actief meewerkt groeit, maar we proberen ook laagdrempelig te blijven voor mensen die op een andere manier willen bijdragen.”
LEES OOK:
Ook vrouwen plassen nu gratis op de Tilburgse Kermis dankzij actie Dolle Mina’s
Protestgroep Dolle Mina’s terug in Tilburg: ‘Verwacht brutaliteit’
